Çураки вăй илсе пырать. Уй-хирте 18 ял хуçалăх организацийĕ ĕçлет.
Кĕр тыррисене 4247 гектар апатлантарнă, ку вăл планпа палăртнин 84 проценчĕ. Пулас тухăç уйĕсене 360 гектар (7,1 процент) сÿреленĕ. Ку пĕлтерĕшлĕ ĕç нÿрĕк тытма, çумкурăксене пĕтерме, хура çĕре çемçетме пулăшать.
– Ĕç çыннисем уяр çанталăкпа туллин усă кураççĕ, техника кĕрлевĕ ир пуçласа каçченех илтĕнет. Районĕпе илсен, ака уйăхĕн 10-мĕшĕ тĕлне çуртрисене 1708 гектар акнă, плана 9,8 процент пурнăçланă, – пĕлтерчĕç район администрацийĕн ял хуçалăхĕпе экологи пайĕнчен. – Пур хуçалăхра та тырра им-çамласа акаççĕ.
Юлашки çулсенче «иккĕмĕш çăкăра» тупăшлă вырнаçтарма кăткăсрах пулин те районта çĕрулми лартакан хуçалăхсем çук мар. Çак вăхăт тĕлне «иккĕмĕш çăкăра» 500 тонна яровизацилеме хунă.
Елена ПОРФИРЬЕВА.
Уважаемые жители Вурнарского района!
Поздравляем вас с Днем защитника Отечества!
23 февраля – знаменательная дата в календаре истории Российской Федерации, символизирующая лучшие традиции сильного, независимого государства.
Мы свято чтим славную боевую историю всех поколений российских воинов, основанную на патриотических ценностях и верности воинскому долгу.
В торжественный день мы отмечаем заслуги тех, кто посвятил свою жизнь защите нашей страны и ее национальных интересов, особо чтим память героев, исполнивших свой патриотический долг, а также всех граждан, считающих защиту Отечества делом чести.
Вместе с тем в этот день поздравляют всех мужчин. Ведь 23 февраля не только день воинской славы, но и общепризнанный мужской праздник, побуждающий каждого мужчину задуматься о своем нравственном долге и гражданском предназначении.
Уважаемые мужчины!
Желаем вам крепкого здоровья, счастья, мира и благополучия, профессиональных успехов в благородном деле служения Отечеству! Пусть праздничный день вдохновит вас на достижение новых целей, станет точкой отсчета дальнейших свершений, побед и совместных добрых дел.
С уважением, Вурнарское районное местное отделение Партии «ЕДИНАЯ РОССИЯ»
Чăваш халăхĕн паллă просветителĕ, педагогĕ, писателĕ тата куçаруçи Иван Яковлевич Яковлев 1897 çулхи пĕрремĕш Пĕтĕм халăх çыравне активлă хутшăннă.
Вăл çыравăн тĕллевĕсемпе задачисем пирки брошюрăна чăвашла куçарнă. Ăна вулăссенче тата ялсенче пухусенче вуласа панă, Чĕмпĕр, Хусан тата ытти кĕпĕрнесенче пурăнакан чăвашсене паллаштарнă. Ку брошюра Санкт-Петербургра тата Хусанта пысăк тиражпа пичетленсе тухнă. Çавăн пекех çырав листисен ячĕсене чăвашла куçарнă. Иван Яковлева çавăншăн «1897 çулхи пĕрремĕш Пĕтĕм халăх çыравĕнчи ĕçсемшĕн» медальпе наградăланă.
Пĕрремĕш çырав пĕтĕмлетĕвĕсем тăрăх, Чăваш Республикин паянхи чиккисемпе илсен, 690,9 пин çын пурăннă, вĕсенчен 3,5 проценчĕ – хулара.
1926 çулхи Пĕтĕм Союзри халăх çыравĕ пĕтĕм çĕршывĕпе иртнĕ. Ун пĕтĕмлетĕвĕсем тăрăх, Чăваш енре пурăнакансен йышĕ 890,8 пин çын пулнă, вĕсенчен 45,2 пинĕ хула çынни шутланнă е 5,1 процент. 1939 çулхи çырав вара халăх шучĕ республикăра 1,2 хут ÿснине – 1078,1 пин çынна, хулара пурăнакансем те йышланнине – 12,2 процента çитнине кăтартса панă.
1959 çулхи халăх çыравне Чăваш автономийĕнчи 1098,2 пин çын хутшăннă. Унăн пĕтĕмлетĕвĕсем тăрăх, Совет Союзĕнчи хуласем хушшинче Шупашкар 145-мĕш шутланнă.
Ун хыççăн халăх çыравĕсем 1979 тата 1989, Раççейĕн çĕнĕ историйĕнче вара 2002 çулсенче иртнĕ. 2010 çулхи Пĕтĕм Раççейри халăх çыравĕн кăтартăвĕсем тăрăх, республикăра 1251,6 пин çын шутланнă, вĕсенчен 58,8 проценчĕ – хулара пурăнакансем.
Хура çĕре кондициллĕ тата сортлă вăрлăхсемпе кăна шуратса хăвармалла. Кун пирки «Вăрлăх çинчен» федераци саккунĕнче те каланă. Аграрисем мĕнле вăрлăхпа акнине Раççей ял хуçалăх асăрхавĕн специалисчĕсем сăнасах тăраççĕ, енчен те асăннă саккуна пăссан явап тыттарма пултараççĕ.
Вăрнар районĕнче вăрлăх ĕрчетессипе тимлекен виçĕ хуçалăх – Карл Маркс ячĕллĕ кооператив, «Санары» тата «Агрохмель» агрофирмăсем. Раççей ял хуçалăх центрĕн районти уйрăмĕн пуçлăхĕ Вячеслав Алексеев çак кунсенче «Агрохмель» хуçалăхра пулчĕ, сутма уйăрса хунă урпана тĕрлĕ михĕсенчен кирлĕ чухлĕ тĕрĕслеме илчĕ.
– Тырри лайăх, çапах та пĕтĕмлетÿ тĕрĕсленĕ хыççăн тăвăпăр, – терĕ Вячеслав Николаевич. – Тасалăхĕ, шăтаслăхĕ мĕнле шайрине палăртнă хыççăн эрнерен ятарлă документ çырса паратпăр.
Агрофирмăн пĕлтĕр кĕркунне Отиккăвăра хута янă капмар кĕлетĕнче тырă аламалли агрегат вырнаçтарнă. Техника хатĕрĕ пĕр тикĕс ĕçлет. Сарă ылтăнĕ кĕлет тулли. Хуçалăхра тăрăшакансем – Светлана Васильева, Анастасия Якушина, Андрей Иванов – хăйсен тивĕçне тÿрĕ кăмăлпа пурнăçлаççĕ. Вĕсем вăр-вар пулнăран «Владимир» сортлă урпа тасалса тухнă хыççăн михĕсене хăвăртах тулса пырать. Тырă элита сортли. Ку кĕлетре урпа 200 тоннăна яхăн. Калас пулать, тепĕр кĕлетре «Экада 109» çурхи тулă упранать.
Андрей Иванов çак кунсенче кăна агрофирмăра ĕçлеме пуçланă. Коллектив çамрăка тÿрех килĕшнĕ.
– Агрофирма ертÿçи Борис Николаевич Семенов яваплă пулни тÿрех курăнать. Кунта ĕç условийĕсем лайăх. Акă, ĕç çыннисене канмалли пÿлĕм те пур. Тата ĕçе çуран çÿреместĕн. Ятарласа транспортпа пырса илеççĕ, – терĕ çамрăк кăмăллăн.
Хальхи вăхăтра хресчен ĕçне хисеплени аванах палăрать: тырăшăн тивĕçлĕ хак тÿлеççĕ. Уй-хир ылтăнĕ лайăх сутăнать. Кĕлетсем пушансах пыраççĕ. Кăçал «Агрохмель» хуçалăхăн тыррине Архангельск облаçĕнчи, Мари Эл Республикинчи тата Елчĕк, Тăвай, Куславкка районĕсенчи аграрисем хапăлласах туяннă.
Агрофирма патентпа сыхлакан сортсене туянса ĕрчетет, сортсем кăларакансемпе (авторсемпе) лицензи килĕшĕвĕ тăвать. Унта вăрлăха миçе çул çитĕнтерме палăртнине тата тупăша кура патент илнĕ сорт «хуçине» мĕн чухлĕ тÿлемеллине çирĕплетеççĕ.
Тырă алассипе пĕтĕмпе тăватă звено ĕçлет. Паянхи кун хуçалăхра çĕрулми суйлассипе те тăрăшаççĕ. 10–12 çын куллен ĕçе тухать. «Иккĕмĕш çăкăра» туянма Волгоградран та, Хусантан та килеççĕ. Вăрнарсен пахалăхлă çĕрулмине украинецсем те кăмăллаççĕ иккен.
– Ял хуçалăх продукцине чикĕ леш енчи çĕршывсене малалла та сутма тăрăшăпăр, – терĕ агрофирма ертÿçи Борис Семенов.
Суту-илĕве ертсе пырас ĕçе Борис Николаевичăн ывăлĕсем пурнăçлаççĕ. Палăртмалла, çĕр ĕçченĕ мăшăрĕпе пĕрле тăватă ывăл çуратса çитĕнтернĕ. Хăшпĕрисем ашшĕн çулне суйласа илнĕ. Семеновсем «аçу-аннÿн ани-çаранне нихăçан ман» тенине пĕчĕкренех ăша хывнă.
Елена ПОРФИРЬЕВА.
Паян район çыннисен, организацисен ытларах та ытларах пайĕ хăйсен хăрушсăрлăхне Вăрнарти ведомствăна пăхăнман хурал уйрăмне шанать. Çакă ăнсăртран мар: чылай çул ĕнтĕ ку тытăм çынсен тата учреждени-предприятисен пурлăхне эффективлă тата шанчăклă упранине кунсерен çирĕплетет.
Сотрудниксем йĕркелĕхпе хăрушсăрлăха туллин тивĕçтерме хатĕр: пысăк квалификациллĕ, службăна кĕрес умĕн темиçе шайлă тĕрĕслев витĕр тухаççĕ. Спортпа туслă – ÿт-пÿ çирĕплĕхне куллен тытса пыраççĕ, професси ăсталăхне те тĕрлĕрен вĕренÿсенче вĕçĕмех туптаççĕ. Каласа хăвармалла, паянхи кун штатра 27 çын шутланать, тÿреммĕн хурала хутшăнакан сотрудниксем вунпиллĕкĕн. Вĕсем пурлăх сыхлăхне тивĕçтерессипе, пăхса тăракан объектсенчи вăрланă-çаратнă тĕслĕхсене тата патруль маршручĕсенче преступленисене асăрхаттарассипе, саккуна пăсакансене ярса тытассипе тимлеççĕ.
Ведомствăна пăхăнман хурал уйрăмĕ хальхи вăхăтра 129 объекта, 27 хваттере, уйрăм çынсен пурлăхĕ упранакан 33 вырăна пăхса-асăрхаса тăрать. Вĕсем пурте çирĕп сыхлавра. Пирĕн службăн шанчăклăхне чылай предприяти-организаци ертÿçисем, хваттер-çурт хуçисем туйса илчĕç. Кăçалхи тăхăр уйăхра кăна, акă, унччен сыхлавра пулман тепĕр 10 объекта тата 2 хваттере хураллама килĕшÿ туса çирĕплетнĕ.
Хÿтлĕхри объектсенче мĕнле те пулин пăтăрмах тухрĕ-тĕк, «тревога» сигнал килет – хурал ĕçченĕсем тÿрех вырăна çитеççĕ. Кунашкал тĕслĕхсем кăçал 77 пулнă, вĕсене тĕрĕсленĕ май киревсĕрлĕхсем тунипе 22 çын çакланнă. «02» служба пĕлтерĕвĕсемпе те саккуна пăснă 17 çынна полицин «Вурнарский» пайĕн дежурнăй чаçне çитернĕ.
Уйрăмăн сотрудникĕсен тĕп тивĕçĕсем шутне поселокри обществăлла йĕркелĕхе тивĕçтересси те кĕрет. Çакăнпа пĕрлех профилактика мероприятийĕсене те хутшăнаççĕ вĕсем. Ку тапхăрта маршрутри тĕрĕслевсем вăхăтĕнче административлă право нормисене пăснă 206 çынна тытса чарнă. Кунсеренех патрульте пулнă май, поселокра ултă хутчен преступлени тăвассине пÿлме пултарнă, çавна май киревсĕр ĕçсем тума хăтланнă çичĕ çынна вăхăтра çулса илнĕ.
Коллектив ÿсĕмлĕ, шанчăклă ĕçленинче мĕнпур сотрудникăн тÿпи пĕлтерĕшлĕ. Дежурнăй службин ĕçченĕ-и, тылпа техника енĕпе тимлекен специалист-и, килĕшÿпе право е финанспа кадр тивĕçтерĕвĕн ĕçченĕ-и – кашниех хăйне шаннине пĕлсе пурнăçлать, кăткăс та йывăр ĕçе кÿлĕннине питĕ лайăх ăнланса ырми-канми тăрăшать. Хурал уйрăмĕнче çирĕп дисциплина хуçаланать. Çийĕнчех ĕçе кĕрекен, йĕркене пăсакансене тытса чарма тухса каякан ушкăнсен сотрудникĕсене уйрăммăн палăртас килет: вĕсен служби пысăк яваплăхпа, хăрушлăхпа çыхăннă.
Вăрнарти ведомствăна пăхăнман хурал уйрăмĕнче стройподразделенине Владимир Капитонов полици прапорщикĕ ертсе пырать. Уйрăм командирĕ, çамрăк пулин те, районти паллă çынсенчен пĕри. Хĕсметре тăнă вăхăтра Çурçĕр Кавказра террористсене хирĕçле операцисене хутшăнса паттăрлăх кăтартнăшăн вăл Раççей Президенчĕн аллинчен «Хăюлăхшăн» медале тивĕçнĕ. Халĕ вăл хурал уйрăмĕнчи чи опытлă сотрудниксенчен пĕри, çамрăксене çирĕп, тĕллевлĕ, чăн-чăн профессионалсем пулма вĕрентет.
Çынсен лăпкăлăхĕшĕн тата хăрушсăрлăхĕшĕн тăрăшакан хурал ĕçченĕсем октябрĕн 29-мĕшĕнче професси уявне паллă тăваççĕ. Çăмăл мар службăра ăнăçу, çирĕплĕхпе чăтăмлăх сунатăп ĕçтешсене. Çемйĕрсенче килĕшÿпе ăнланулăх, ăшăлăх хуçаланччăр.
Владимир ПАВЛОВ,
Вăрнарти ведомствăна пăхăнман хурал уйрăмĕн пуçлăхĕ.
Февраль 2026 |
